Þetta er spurningin sem skiptir flesta Íslendinga mestu máli og hún á skilið vandað svar fremur en hughreystandi.
Sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB úthlutar veiðikvótum samkvæmt meginreglunni um „hlutfallslegan stöðugleika" — hlutdeild hvers aðildarríkis í tilteknum stofni er föst og byggð á sögulegum afla. Þegar Ísland gengi í ESB yrði þessi hlutfallstala samningsumleitanir og síðan læst inn, eins og gert var fyrir öll önnur aðildarríki. Sterkur sögulegur afli Íslands myndi vega þungt í þeim samningum.
Innan 200 mílna efnahagslögsögunnar myndi Ísland einnig semja um að halda vísindalegri ráðgjöf um leyfilegan heildarafla. Hafrannsóknastofnun Íslands hefur eitt sterkasta orðspor í heiminum á sviði sjálfbærrar sjávarútvegsvísinda og ESB hefði engar augljósar ástæður til að hunsa þá sérfræðiþekkingu fyrir stofna sem lifa aðallega í íslenskri lögsögu.
Myndin er flóknari þegar kemur að sameiginlegum stofnum — tegundum eins og makríl, norsk-íslenskri síld og kolmunna sem ganga á milli lögsögu margra ríkja. Þessir stofnar krefjast margvíslegra samningaviðræðna hvort sem Ísland er í ESB eða ekki. Makríldeilan 2010–2014, þegar Ísland og ESB náðu ekki samkomulagi og báðir aðilar settu einhliða kvóta, sýnir vandann vel. Innan ESB myndi Ísland eiga sæti við borðið þegar sambandið myndar samningsstöðu sína, frekar en að standa gegn ESB sem utanaðkomandi aðili.
Hér er um raunverulegan málamiðlun að ræða. Kvótakerfi Íslands — þar á meðal framseljanlegur aflaheimildakerfi þar sem veiðiréttindi má kaupa, selja og sameina — er markaðsvænna en nokkuð sem finnst í ESB. Að varðveita það kerfi innan ramma sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar yrði lykilsamningsmarkmið og engin trygging er á að ESB myndi samþykkja það án breytinga.
Heiðarlega svarið er: Ísland myndi ekki „missa" sjávarútveg sinn, en skilmálar yfirráðanna myndu breytast. Samningaviðræðurnar myndu ákvarða nákvæmlega hversu mikið svigrúm Ísland heldur, og þær viðræður yrðu meðal þýðingarmestu í nútímasögu Íslands.
Heimildir: Reglugerð ESB 1380/2013 um sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna; Hafrannsóknastofnun Íslands, Nytjastofnar sjávar 2024; Evrópusambandið, „Relative Stability Key" úthlutunartöflur.